Ludzie na całym świecie odkryli sprytne sposoby uprawy roli w trudnych warunkach. Ich ziemia może być zbyt sucha, zbyt wilgotna, zbyt gorąca lub podatna na owady czy niszczące burze. Jeśli teren jest zbyt stromy, ludzie mogą spróbować uprawy tarasowej. Kultury w Peru, Japonii, na Filipinach, w Meksyku, na obszarze Morza Śródziemnego, we wschodniej Afryce, w Jemenie oraz Chinach niezależnie stworzyły koncepcję tarasowania.

 

 

Dlaczego zwykła uprawa nie działa na wzgórzach?

 

Konwencjonalna uprawa usuwa wszystkie drzewa i rośliny, zastępując je uprawą, taką jak pszenica. Tego typu uprawa zawodzi na stromych zboczach, ponieważ powoduje erozję i osuwiska.

Erozja to proces ścierania się gleby pod wpływem wody lub wiatru. Bez drzew i innej roślinności spowalniającej wodę, burze deszczowe powodują znaczną erozję powierzchni ziemi. Woda ma mniejszy opór podczas spływania ze zbocza, dzięki czemu płynie szybciej i unosi ze sobą więcej gleby. Ta erozja niesie ze sobą cenne składniki odżywcze i żyzną glebę w dół zbocza, z dala od gruntów uprawnych. Na przestrzeni wielu lat taka erozja może sprawić, że zbocze stanie się nieurodzajne.

Dodatkowo, pozbawione roślinności zbocze jest bardziej podatne na osuwiska błotne, jeśli zostanie przemoczone przez dużą ilość deszczu. Osuwisko może zniszczyć cały roczny plon i sprawić, że uprawa na tym terenie będzie znacznie trudniejsza w przyszłości. O nie!

 

 

Jak się robi tarasy?

 

Tarasowanie polega na przekształceniu zbocza w poziome, ułożone na stopniach pola przez przesunięcie gleby i budowę murów oporowych. Ta reorganizacja pozwala na zamianę nieużytecznych stromych zboczy w stabilne i produktywne ziemie rolnicze. Do typowych upraw w tarasach należą jęczmień, pszenica, ziemniaki, kukurydza, herbata, oliwki, winorośl, kawa i ryż. Taras ma zazwyczaj szerokość około 2-3 metrów i długość 50-80 metrów. Niektóre tarasy, takie jak te wykorzystywane do uprawy ryżu, są zalewane wodą deszczową.

Taras zazwyczaj posiada jeden outlet, przez który odprowadzana jest woda do niższego tarasu. Ten niższy taras zatrzymuje wodę i zapobiega jej nabieraniu prędkości, która mogłaby powodować erozję. W ten sposób woda odkłada osady gleby na niższych tarasach, gdy zwalnia.

 

 

Zalety uprawy tarasowej

 

Nauka potwierdziła tysiącletnią tradycję uprawy tarasowej. Podczas uprawy ziemniaków w Kanadzie badacze stwierdzili, że tarasowanie na stromym zboczu zmniejszyło erozję o 20-1. W Japonii tarasowanie nawet zmniejszyło erozję w porównaniu z takim samym krajobrazem zalesionym!

W Chinach tarasowanie na łagodnym zboczu zmniejszyło utratę składników odżywczych gleby o 90%. Zmniejszyło też ilość utraconej gleby o 60-90% oraz zwiększyło ogólną wilgotność gleby o 21%. W suchych regionach Etiopii gospodarstwa tarasowe wyprodukowały nawet o 33% więcej żywności w latach suszy w porównaniu do tradycyjnych upraw na zboczach. Tarasowanie zwiększa wilgotność gleby, ponieważ deszcz wsiąka w płaskie obszary zamiast spływać po zboczu. Wiele suchych regionów stanie się bardziej suche w wyniku zmian klimatu. Oznacza to, że tarasowanie jest rozwiązaniem odpornym na zmiany klimatyczne.

 

 

Ochrona kultur

 

Kulturowo uprawa tarasowa zachowuje rdzenną tradycję z różnych miejsc na świecie. Rejon na Filipinach otrzymał pierwsze w historii oznaczenie „żyjącego krajobrazu kulturowego” przez UNESCO. Tam przez wieki kultury integrowały tę technikę uprawy z ziemią i tradycjami.

Maszyny takie jak traktory czy opryskiwacze chemiczne nie są używane na tarasach ze względu na nieregularne kształty tych konstrukcji. Ten brak mechanizacji sprzyja tradycyjnym sposobom życia, takim jak uprawa małych kawałków ziemi narzędziami ręcznymi. Bez maszyn i chemii uprawa tarasowa ma znacznie mniejszy ślad węglowy niż konwencjonalne rolnictwo.

 

 

Wyzwania

 

Uprawa tarasowa ma również swoje trudności. Wymaga ogromnego nakładu pracy. Utworzenie tarasu to przesunięcie ton ziemi i budowa setek metrów kamiennych murów, zwykle ręcznie. Po ich utworzeniu tarasy wymagają regularnej konserwacji, aby działać prawidłowo. Historycznie praca była łatwo dostępna na wiejskich, górzystych terenach świata. Obecnie jednak młodzi, sprawni ludzie wyjeżdżają do miast, aby kształcić się i podejmować lepiej płatne prace. Zamiast nich tarasy pielęgnują starsze kobiety i mężczyźni. Brak siły roboczej powoduje mniejszą dbałość o utrzymanie. Gdy taras zostanie porzucony, mury oporowe się rozpadają, a prawie cała żyzna warstwa gleby zostaje utracona na skutek erozji wiatrowej i wodnej.

Z punktu widzenia przyrody, strome zbocza są jednymi z niewielu terenów wolnych od znaczącej ingerencji człowieka. W miejscach, gdzie wszystkie płaskie obszary i niewielkie wzgórza zostały wylesione, strome zbocza są ważnym schronieniem dla pozostałej dzikiej przyrody i roślin. Jeśli wzrośnie liczba upraw tarasowych, te nieliczne ekosystemy zostaną nieodwracalnie utracone.

 

 

Tarasowanie w domu

 

Tarasowanie nie dotyczy tylko rolników. Wielu właścicieli domów buduje tarasy, jeśli ich działka znajduje się na zboczu! Mogą wtedy uprawiać ogródki i drzewa owocowe lub stworzyć przyjemne miejsca do siedzenia tam, gdzie wcześniej był nieużyteczny stok. Tarasy ogrodowe tworzą też piękne krajobrazy. Dodatkowo, jeśli uprawiasz jagody na tarasach, możesz je zbierać stojąc na niższym tarasie bez konieczności schylania się!