Melisa od setek lat stosowana jest jako ziołowy środek na różne dolegliwości. Po raz pierwszy używana była w rejonie Europy Środkowej i Bliskiego Wschodu kilka tysięcy lat temu. Od tego czasu jej zastosowania rozszerzyły się na żywność, napoje i nie tylko. Poświęćmy chwilę na omówienie niektórych z najpopularniejszych zastosowań melisy.
Melissa officinalis
W przeciwieństwie do wielu pospolitych nazw roślin i zwierząt, melisa odnosi się tylko do jednej rośliny: M. officinalis. To tylko jeden gatunek! Należy do rodziny Lamiaceae, która zawiera wiele innych popularnych ziół, takich jak mięta, bazylia, rozmaryn i szałwia. W rodzaju Melissa występują cztery gatunki, ale M. officinalis jest najpowszechniejsza i najczęściej uprawiana. Nazwa Melissa pochodzi od greckiego słowa μέλισσα (mélissa), co oznacza „pszczołę miodną”. Wynika to przede wszystkim z obfitości nektaru w kwiatach.
Udokumentowana uprawa rośliny sięga co najmniej 2000 lat wstecz do czasów Rzymian i Greków. Naturalne siedlisko zioła obejmuje Europę i Azję Środkową, ale obecnie roślina jest rozprzestrzeniona na całym świecie. Dojrzała roślina osiąga około 1 metra wysokości i latem wytwarza drobne, białe kwiaty. M. officinalis jest szczególnie aromatyczna, a jej kępy często pachną świeżo i miętowo.
Zastosowania melisy
Od czasu jej pierwszej udokumentowanej uprawy kilka tysiącleci temu, zastosowania melisy stale rosną. Spójrzmy na niektóre z najczęstszych powodów, dla których ludzie korzystają z tej pradawnej rośliny.
Żywność i herbata
Melisa ma bardzo świeży, jasny smak. Jej profil smakowy idealnie komponuje się z lodami, sałatkami owocowymi i cukierkami. Jednak prawdopodobnie najczęstsze spożycie melisy to herbata ziołowa. W tym zastosowaniu liście można parzyć samodzielnie lub w połączeniu z innymi ziołami. Najczęściej łączy się ją z mięta pieprzową lub liśćmi zielonej herbaty.
Medicina melisy
Zastosowania lecznicze M. officinalis są znacznie bardziej rozpowszechnione niż kulinarne. Jedną z popularnych form rośliny, którą wiele osób może rozpoznać, jest olejek eteryczny znany jako „olejek melisowy”. Nazwa ta pochodzi od rodzaju, do którego należy roślina, Melissa. Olejek ten jest stosunkowo drogi i trudno go znaleźć. Jak wiele olejków eterycznych, do wyprodukowania jednego kilograma trzeba zużyć tony (dosłownie) surowej rośliny. Melisa stosowana w celach leczniczych jest również dostępna w formie kapsułek. Dawkowanie zazwyczaj waha się od 200 do 600 mg.
Stres i niepokój
Kilka badań wskazuje na skuteczność melisy jako środka łagodzącego stres i niepokój. Naukowcy z Uniwersytetu Northumbria wywołali stres u uczestników badania. Następnie podawali im dawki melisowego olejku: 300 mg, 600 mg lub placebo.
Wyniki tego badania podwójnie ślepego, kontrolowanego placebo pokazały, że „dawka 600 mg melisy złagodziła negatywne efekty nastroju” wywołane stresem laboratoryjnym. Badanie to obejmowało jedynie 18 uczestników, a końcowa konkluzja naukowców jest bardzo powściągliwa: „Wyniki sugerują, że potencjał M. officinalis do łagodzenia skutków stresu zasługuje na dalsze badania.”
Badania dotyczące wpływu rośliny na lęk są podobnie ograniczone. W badaniu podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo podawano uczestnikom różne dawki ziela w formie słodzonych napojów lub jogurtu. Uczestnicy samodzielnie raportowali nastrój według różnych kryteriów. Badanie podsumowuje, że „Obie aktywne formy melisy zazwyczaj wiązały się z poprawą nastroju i/lub funkcji poznawczych.”
Również Mayo Clinic sugeruje, że melisa może być skutecznym środkiem, „Wstępne badania pokazują, że melisa może złagodzić niektóre objawy lęku, takie jak nerwowość i pobudzenie.”
Niepokój i bezsenność
Podobnie jak wiele innych ziół, melisa jest stosowana jako potencjalny środek nasenny. Badanie z 2006 roku analizowało skuteczność połączenia melisy i kozłka lekarskiego (innego zioła) w łagodzeniu objawów bezsenności u małych dzieci. Badacze stwierdzili, że „80,9% pacjentów cierpiących na dyssomnię doświadczyło poprawy tego objawu, a 70,4% pacjentów z niepokojem wyraźną poprawę”. Badanie objęło 918 dzieci. W związku z tym wyniki te wskazują, że połączenie to może być bardzo skuteczne.
Mdłości
Dowody wskazują, że herbata z M. officinalis działa przeciwwymiotnie. Przegląd badań z 2005 roku potwierdza to wnioski. Naukowcy przeanalizowali dziesiątki badań dotyczących problemów żołądkowo-jelitowych i ocenili skuteczność melisy jako środka łagodzącego te dolegliwości. Wyniki były przeważnie pozytywne, choć zioło często podawano wraz z innymi roślinami, co utrudniało ocenę działania samego M. officinalis.
Melisa w domu
Istnieje wiele innych rzekomych zastosowań M. officinalis, my dziś omówiliśmy tylko kilka najważniejszych. Jeśli któreś z tych zastosowań wydają się atrakcyjne, melisa nie jest trudna do uprawy w domu! Zajmuje stosunkowo niewiele miejsca i może być uprawiana razem z innymi ziołami lub przyprawami. Czy używasz melisy w swojej kuchni lub terapii? Daj nam znać w komentarzach poniżej.