Wszyscy kiedyś ugryźliśmy małe dzikie jabłko, mając nadzieję, że będzie smaczne. Prawie zawsze jednak jest to nieprzyjemne, kwaśne doświadczenie, którego nie chcemy powtarzać. Czy coś tak bardzo ściągającego może być zdrowe do jedzenia dla ludzi? W rzeczywistości staroangielskie słowo „crabbe” oznacza gorzki lub ostry smak. Jaki jest związek między tymi kwaśnymi dzikimi jabłkami, a smacznymi, komercyjnymi jabłkami?
Jak powstały jabłka?
Wszystkie nasze uprawne pokarmy pochodzą pierwotnie z całkowicie dzikiego, nieoswojonego gatunku. Jabłka nie są tu wyjątkiem. Wierzcie lub nie, wszystkie jabłka w naszych sklepach pochodzą pierwotnie od dzikich jabłoni. Technicznie rzecz biorąc, jabłka są rodzajem dzikiego jabłka, a nie odwrotnie.
Jabłka i dzikie jabłka należą do rodzaju Malus. W łacinie to słowo oznacza zło lub przewinienie, odnosząc się do Adama i Ewy w Ogrodzie Eden. Istnieje co najmniej 45 gatunków drzew z rodzaju Malus. Drzewa te są rodzimymi gatunkami wielu chłodniejszych miejsc na półkuli północnej, od USA przez Pakistan po Chiny.
Wszystkie te gatunki drzew to dzikie jabłonie, oprócz Malus domestica. M. domestica to duże, soczyste, słodkie jabłko uprawne. Granny Smith, Red Delicious, Honeycrisp i Fuji to wszystkie odmiany M. domestica. Naukowcy stale tworzą nowe odmiany jabłek z tego jednego gatunku.
Ludzie w Azji Centralnej zaczęli krzyżować gatunek dzikiego jabłka Malus sieversii 4 000 do 10 000 lat temu. Z czasem udało im się wydobyć słodycz z owocu i wyeliminować kwaśność. Wybierali również drzewa o większych owocach, co z czasem doprowadziło do znacznie większych jabłek.
W końcu to drzewo różniło się na tyle od M. sieversii, że zostało uznane za odrębny gatunek. M. sieversii nadal rośnie dziko w Azji Centralnej. Jednak ludzie nie zatrzymali się na selektywnej hodowli M. sieversii.
Kilka odmian dzikich jabłoni w pełnym rozkwicie. Zdjęcie dzięki uprzejmości Deb Nystrom
Jaki jest cel sadzenia dzikich jabłoni?
Zamiast uprawy jako pożywienie, dzikie jabłonie są zwykle sadzone dla ich piękna. Historycznie ludzie polubili kilka z tych gatunków, wybierając je dla ich jasnych, obfitych kwiatów. W porównaniu do ich smaczniejszego odpowiednika, udomowione dzikie jabłonie mają imponujące wiosenne kwitnienie i szeroką gamę kształtów oraz kolorów.
Większa pula genowa dzikich jabłoni pozwala na większą zmienność genetyczną, dlatego drzewa te różnią się kształtem, kolorem kwiatów, mrozoodpornością i kolorem owoców. Zobacz ile istnieje odmian! Mogą być krzaczaste, zwisające, rozłożyste, proste lub gdzieś pomiędzy. Kwiaty mogą mieć kolor od białego do jasnoróżowego, a owoce od zielonego, pomarańczowego, żółtego, czerwonego aż po różowy. Ta oszałamiająca i estetycznie atrakcyjna różnorodność zasłużyła dzikim jabłoniom na miano „Klejnotów Krajobrazu”.
Dzikie jabłka mogą pomóc w produkcji jabłek
Wielu komercyjnych rolników sadzi dzikie jabłonie, chociaż ich owoce nie nadają się do sprzedaży. Dlaczego mieliby sadzić drzewa, które nie produkują plonu?
Prawdopodobnie nie mieliby plonu do sprzedaży, gdyby nie dzikie jabłonie. Kiedy ludzie hodowali udomowione jabłonie, uczynili je samointolerancyjnymi. Oznacza to, że pyłek z tego samego gatunku jabłka nie może zapylić sam siebie. Dlatego czysty monokultur z drzew Honeycrisp nie byłby w stanie wyprodukować żadnych jabłek.
Mnóstwo kwiatów dzikiej jabłoni pełnych pyłku, gotowego do zapylenia udomowionych jabłoni!
Teraz pomyśl o dzikich jabłoniach i ich tysiącach kwiatów. Te kwiaty zawierają zdolny do zapylenia pyłek, który, jeśli zostanie właściwie dobrany, zapyli drzewa M. domestica. Niektóre sady sadzą dzikie jabłonie tak często, że stanowią 1 na 5 drzew. Pszczoły i inne owady przenoszą żywotny pyłek z dzikich jabłoni na kwiaty udomowionych jabłoni, aby te dały owoce.
Niektórzy rolnicy eksperymentują również z używaniem podkładek z dzikich jabłoni do swoich sadów jabłoni. Biorą gałęzie z jabłoni i dosłownie zespalają je z korzeniami dzikiej jabłoni. Jeśli drzewo dzikiego jabłka jest bardzo odporne na mróz, to gałęzie udomowionych jabłoni również będą miały tę odporność. Szczepienie jest naprawdę fascynujące, prawda?
Dlatego dzikie jabłonie mają ogromną wartość dla rolnictwa komercyjnego, nawet jeśli ich owoce nie są sprzedawane. Możliwe, że możesz podziękować dzikim jabłoniom za jabłka w swoim koszyku na owoce!
Przejdźmy do sedna: Czy te kwaśne jabłka są jadalne?
Tak. Są absolutnie jadalne, ale nie są zbyt smaczne. Zawierają wszystkie zdrowe składniki odżywcze obecne także w udomowionych jabłkach. Jednak są kwaśne, ponieważ zawierają więcej kwasu jabłkowego (pochodzącego z tej samej łacińskiej rodziny co rodzaj jabłoni, Malus). Ten kwas odpowiada za kwaśny smak dzikich jabłek, a także za ten sam kwaśny smak niedojrzałych jabłek udomowionych.
Wiele innych owoców zawiera kwas jabłkowy, takich jak jagody, brzoskwinie, gruszki i śliwki. Duża część smaku rabarbaru pochodzi właśnie z wysokiego stężenia kwasu jabłkowego. Jeśli zjesz dużo dzikich jabłek, ilość kwasu jabłkowego może podrażnić żołądek. Ale nie martw się, jest to nieszkodliwe i nie powinno powodować niepokoju.
Dzikie jabłka zwykle nie przekraczają 5 cm średnicy, podczas gdy udomowione jabłka są większe.
Co mogę zrobić z tymi małymi, twardymi, gorzkimi jabłkami?
Chociaż nie da się ich łatwo jeść na surowo, owoce te doskonale nadają się do niektórych potraw. Zawierają dużo pektyn, które są kluczowym składnikiem nadającym galaretce odpowiednią konsystencję. Z odpowiednią ilością cukru dżem z dzikich jabłek może być tak samo smaczny jak każdy inny dżem.
Niektórzy ludzie używają dzikich jabłek do produkcji cydru jabłkowego. Można je również dodać do tradycyjnego cydru, by nadać mu ciekawszy profil smakowy.
Te kwaśne jabłka świetnie nadają się także na słodko-kwaśne pikle. Połączone z cukrem, cynamonem, goździkami i octem, dzikie jabłka mogą tworzyć orzeźwiający dodatek do ciężkich potraw.
Pamiętaj też, że dzikie jabłonie są sadzone głównie ze względów estetycznych. Doceniaj je za ich piękno, zamiast zniechęcać się kwaśnym smakiem ich owoców!
