[Zastrzeżenie: Nic z tego artykułu nie powinno być traktowane jako porada medyczna. Przed wprowadzeniem jakiegokolwiek nowego leczenia – ziołowego lub innego – należy skonsultować się z lekarzem.]
Być może uwielbiasz jego aromatyczny, ziemisty smak w potrawach lub herbacie, albo widziałeś go w sekcji suplementów. Tak czy inaczej, żeń-szeń prawdopodobnie jest na twoim radarze. Ale w czym tkwi całe zamieszanie? Tutaj przyjrzymy się różnym rodzajom żeń-szenia, jego zastosowaniom oraz nauce stojącej za przypuszczalnymi korzyściami zdrowotnymi.
Żeń-szeń: przegląd
Obejmujący kilka gatunków roślin z rodzaju Panax, żeń-szeń od dawna jest zarówno ulubionym smakiem, jak i ziołowym lekarstwem. Chociaż w rodzaju jest około dziesięciu gatunków, tylko dwa zyskały szeroką popularność. Amerykański żeń-szeń (Panax quinquefolius) oraz Chiński żeń-szeń (Panax ginseng) słyną ze swoich właściwości leczniczych i korzyści zdrowotnych.
Składniki
Generalnie, rośliny te zawierają dwa aktywne składniki odpowiadające za ich właściwości lecznicze: ginsenozydy i gintoninę. Jednak odmiany amerykańska i chińska różnią się stężeniem i proporcjami tych dwóch związków. W efekcie, amerykański żeń-szeń ma działanie bardziej relaksujące, podczas gdy chiński działa bardziej pobudzająco.
Korzeń żeń-szenia nazwano tak ze względu na podobieństwo do nóg człowieka. Zdjęcie autorstwa Bosmin Kang z Pixabay
Skąd nazwa?
Przy tak poetyckiej nazwie musieliśmy zagłębić się w jej etymologię. Co ciekawe, termin żeń-szeń pochodzi od podobieństwa korzenia do nóg człowieka. Korzenie, często rozgałęziające się na dwie lub więcej części, Chińczycy nazywali rénshēn. Prefiks rén oznacza „osobę”, podczas gdy shēn oznacza „korzeń rośliny”. Angielskie słowo zostało ukształtowane przez wymowę kantońską jén shên. Idealnie pasuje do tak osobliwego korzenia! Dodatkowo, łacińska nazwa rodzaju Panax oznacza „wszechleczący”, jakbyśmy mieli wątpliwości co do jego leczniczych właściwości.
Historia
Chiński żeń-szeń
Odkryty najpierw jako źródło pożywienia ponad 5 000 lat temu za panowania cesarza Shen-Nunga w Chinach i początki praktyk zielarskich, żeń-szeń bardzo szybko zdobył popularność. Shen-Nung, będąc nieco botanikiem i zielarzem, opisał ponad 365 gatunków roślin leczniczych. Początkowo znany jako afrodyzjak i lek na zaburzenia erekcji, korzeń zyskał w Chinach ogromną popularność i szybko stał się symbolem bogactwa i statusu.
W swoich słynnych podróżach jedwabnym szlakiem, Marco Polo przywiózł żeń-szeń do kultury europejskiej. Wieści i odkrycia jego leczniczej wartości rozprzestrzeniły się, a korzeń zdobył popularność na całym świecie.
Amerykański żeń-szeń
Podobnie jak chiński żeń-szeń, odmiana północnoamerykańska od wieków odgrywa ważną rolę w kulturze rdzennych mieszkańców. Rdzenni Amerykanie, w tym Ojibwe, Muscogee, Meskwaki oraz Irokezi używali korzenia do leczenia całego spektrum problemów zdrowotnych, w tym na ból, schorzenia układu oddechowego i problemy trawienne, a także jako afrodyzjak.
Korzyści zdrowotne żeń-szenia
Biorąc pod uwagę tak silną historię stosowania żeń-szenia jako ziołowego leku w różnych kulturach, nie dziwi mnogość recenzowanych badań naukowych dotyczących jego zalet. Zastosowania sięgają o wiele dalej niż zakres tego artykułu, więc skupiliśmy się na czterech: działaniu przeciwzapalnym, leczeniu zaburzeń erekcji, zwiększaniu poziomu energii oraz obniżaniu poziomu cukru we krwi.
Działanie przeciwzapalne
Naturalną reakcją organizmu na cokolwiek szkodliwego jest stan zapalny. Jak dowiedzieliśmy się z historii, korzeń od dawna stosowany był w walce z zapaleniem. Dodatkowo, żeń-szeń wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne, które poprawiają zdrowie komórek. Te korzyści zdają się wynikać z obecności ginsenozydu (jednego z aktywnych związków w korzeniu). Według badań, związek ten celuje w ścieżki układu odpornościowego, prowadząc do zmniejszenia zapalenia. Jeśli chcesz leczyć stany zapalne, możesz spróbować tego naturalnego remedium, które ma moc!
Leczenie zaburzeń erekcji
Być może jednym z powodów, dla których żeń-szeń zdobył taką popularność w zielarstwie, jest jego wartość w leczeniu zaburzeń erekcji. Związki chemiczne działają symbiotycznie, by przywrócić prawidłową funkcję prącia poprzez redukcję napięcia w naczyniach krwionośnych i otaczających tkankach. Dodatkowo, żeń-szeń zwiększa rozluźnienie mięśni i krążenie, dzięki zwiększonemu poziomowi tlenku azotu. Dzięki wielu badaniom na ten temat, żeń-szeń wydaje się być świetną alternatywą w leczeniu zaburzeń erekcji.
Zwiększenie poziomu energii
Dla tych z Was, którzy ciągle szukają alternatywy dla kawy, żeń-szeń może okazać się zwycięzcą! Badania pokazują, że korzeń zwiększa poziom energii oraz zwalcza senność. Na przykład, niektóre związki zarówno redukują stres, jak i zwiększają produkcję energii w komórkach, skutkując zmniejszeniem zmęczenia psychicznego i fizycznego. Co więcej, żeń-szeń idzie o krok dalej i poprawia aktywność fizyczną! Następnym razem, gdy będziesz chciał pozbyć się porannej ospałości, możesz wypróbować to zioło.
Obniżenie poziomu cukru we krwi
Być może najbardziej ekscytujące są badania dotyczące zastosowania żeń-szenia w obniżaniu poziomu cukru we krwi. U osób z cukrzycą i bez niej wykazano, że żeń-szeń poprawia poziom cukru we krwi. Co ciekawe, zarówno amerykański, jak i chiński żeń-szeń mają właściwości poprawiające wchłanianie cukru przez organizm, więc każda odmiana rośliny może działać!
Jeśli chcesz zrobić jeszcze krok dalej, aby wycisnąć z żeń-szenia jak najwięcej korzyści, spróbuj fermentowanego żeń-szenia. Jest jeszcze skuteczniejszy w obniżaniu poziomu cukru dzięki zawartości pomocnych bakterii. Niezależnie od wybranego produktu lub rodzaju, korzyści zdrowotne mogą być zdumiewające.
Łatwe sposoby użycia żeń-szenia
Jeśli jesteś gotowy, aby zacząć wprowadzać żeń-szeń do swojej diety lub może chcesz spróbować suplementu, wypróbuj niektóre z tych form użycia – oczywiście po konsultacji z lekarzem.
- Jedz go na surowo.
- Jedz go lekko gotowanego na parze.
- Zaparz go jako herbatę, mocząc świeżo pokrojony żeń-szeń w gorącej wodzie przez kilka minut.
- Dodaj go do swoich ulubionych przepisów lub wypróbuj nowy.
- Wypróbuj ekstrakt. Można go znaleźć w formie proszku, tabletek, kapsułek i oleju.
Zalecana dawka to od 1 do 2 gramów surowego żeń-szenia oraz od 200 do 400 mg ekstraktu. Większość specjalistów zaleca zaczynanie od niższej dawki i stopniowe jej zwiększanie podczas wprowadzania nowego suplementu do rutyny. Niezależnie od tego, czy szukasz korzyści zdrowotnych, czy po prostu chcesz spróbować nowego smaku, żeń-szeń może być doskonałym dodatkiem do twojej diety.