Tüm bitkilerin hayatta kalmak için güneş ışığına ihtiyacı olduğunu hiç merak ettiniz mi? Bu soru saçma gelebilir ama görünüşe göre hiç ışık olmadan yaşayabilen birçok bitki var!

Bitki yaprakları doğanın güneş panelleridir. Karbon dioksit, su ve ışık enerjisini şeker (şeker enerji demektir) haline çevirmede üstündürler. klorofiller adlı kimyasal bileşik sınıfı bu etkileyici fotosentez başarısını sağlar.

Klorofiller, bitkilerin yeşil renginden sorumlu aynı bileşiklerdir. Yapraklar, bu besini karmaşık damar ağı aracılığıyla bitkinin geri kalan kısmıyla paylaşır. Bu şeker, topraktan gelen besinlerle birlikte bitki büyümesinin kimyasal yapı taşlarını oluşturur.

Genellikle yeşil yaprakları bitkilerin ayırt edici özelliği olarak düşünürüz ancak bu her zaman böyle değildir. Aslında hiç klorofili olmayan birçok bitki vardır. Bu bitkiler enerji ihtiyaçlarını komşularından çalarak karşılarlar!

Klorofilsiz-bitkiler için bilimsel terim aklorofillousdur. Aklorofillous bitkiler birkaç farklı "çeşit"te gelir ancak hepsi parazit bitkilerdir.

 

Parazit Bitkiler Fotosentez Olmadan Nasıl Hayatta Kalır?

 

Bazıları konak bitkilerini kuşatıp enerjilerini vampirlerin kan emmesi gibi emer. Bazıları ise ormanın yer altı mantar ağına bağlanarak dolaylı olarak beslenir.

Bu ilişkilere zorunlu parazitlik denir, yani parazitin yaşayabilmesi için konak bitki bulması zorunludur. Bu, aynı zamanda hem fotosentez yapabilen hem de besin çalabilen ökaliptüs gibi bitki parazitleriyle tezat oluşturur.

Tüm aklorofillous bitkilerin ortak noktası garip görünümleridir – gerçekten tuhaf bir topluluktur. Bu tuhaf görünümleri onlara "hayalet bitki" ve "büyücünün ağı" gibi isimler kazandırmıştır.

Birçoğu mikroskobik yapraklar ve alışılmadık çiçeklerle hayaletimsi beyaz ve turuncu tonlarda büyür. Daha fazla garip ve sihirli bitki arıyorsanız, gerçek dünyadaki sihirli bitkiler rehberimize göz atabilirsiniz.

Parazit çiçekli bitkilerin güneş ışığına ihtiyaçları olmadığı için çoğu sadece çiçek olarak toprak üstünde görünür. Genellikle bekleyeceğimiz gövde, yaprak ve dallardan yoksundurlar. Bu parazitler yerli bitkilerden çok yabancı istilacılar ya da garip mantarlara benzerler!

Haydi bu tuhaf parazitik bitki türlerine birkaç örnek bakalım.

 

Fotosentez Yapmayan Parazit Bitkilere Örnekler

 

Myko-heterotroflar Ormanın Mantarlarını Dolandırarak Hayatta Kalır

 

En yaygın parazitik bitki türü myko-heterotroflardır (Yunanca mantar yiyici anlamına gelir). Bu parazitik bitkiler, mykorhizalar denilen yer altı mantar ağlarına bağlanarak büyümek için ihtiyaç duydukları besinleri çalarlar.

Neredeyse tüm bitkiler besin alışverişini mykorhizalar aracılığıyla yapar, ancak bu ilişki genelde karşılıklıdır. Çoğu bitki besin alırken, karşılığında mantarlara şeker sağlar.

Ancak, birkaç bitki grubu artık karşılık vermekten vazgeçmiş ve hile yapmaya başlamıştır (teknik tabir budur). Bu bitkiler, fotosentezi bırakarak parazitizmi tercih etmiştir.

 

Hayalet boru, orman zeminini yarıp garip, mantar benzeri çiçeklerini ortaya çıkarır.

• Hayalet Boru – Monotropa uniflora

Hayalet Boru’nun benzersiz çiçekleri orman zeminine doğru sarkar. Bu tuhaf bitkiyi orman ruhunun öğleden sonra sigara içmek için kullandığını hayal etmek kolaydır.

 

 

Bir hayalet orkide çiçeği hayaletimsi beyaz renktedir.

Fotoğraf: Bill Bouton

• Hayalet Orkide – Cephalanthera austinae

Bu nadir ve çarpıcı orkide Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’nın Batı Kıyısına özgüdür. Sık ve izole edilmiş iğne yapraklı ormanlarda, sadece Thelophoracae ailesinden mantarları içeren topraklarda yetişir.

Konut gelişimi ve iklim değişikliği bu hassas bitkiyi orantısız şekilde etkiler. Eşsiz yetişme koşulları sebebiyle kültivasyonu zor olup soy tükenme riski gerçektir.

 

 

Haustorial Parazitler Diğer Bitkilerden Besin Çalar

 

Haustorial (Latince'de kepçe yiyici anlamında) parazitler doğrudan konak bitkiye beslenir. Konak bitkinin kabuğuna nüfuz eden haustorium (emici) denilen yapılar oluştururlar. Bu emiciler konak bitkinin damar sistemine bağlanır ve doğrudan onun besinlerini emerler. Bazıları ağaçların üst kısımlarına tutunan sap parazitleridir. Diğerleri ise ağaç köklerinde büyüyen kök parazitleridir ve konak köklerine bağlantı yapar.

 

Kök Parazitleri

 

Ceset zambağının garip görünümlü çiçeği kötü kokusuyla sinekleri çeker.

• Ceset Zambağı– Rafflesia arnoldii

Birçok çiçek güzel kokulara sahip olsa da Rafflesia cinsinin çiçekleri, eğer o hayranı bir sinek değilse, muhtemelen bir hayranı uzaklaştırır. Ceset zambağı çürüyen et kokusuna sahiptir ve bu kötü koku, bu pis çiçeği tozlaştıran sinekleri çekmek için kullanılır.

Ceset zambağı, çapı 17 inçe ulaşabilir ve dünyadaki en büyük çiçektir. Şiddetli kokusu ve devasa boyutu onu parazit bitki olmasına rağmen oldukça benzersiz yapar.

 

 

Süpürge otu yoğun çiçek açışı, çiçekli bir çam kozalağı gibi görünür.

Fotoğraf: Scott Darbey

• Süpürge Otu – Orobanche

Süpürge otu, ağızları, hint savaşçıları ve hint boya fırçaları dahil olmak üzere birçok yaygın yabani çiçekle yakından ilişkili bir parazit bitkidir. Bu parazitin çiçekli sapı orman zemininden yükselen bir çam kozalağına benzer. Aralardaki çiçekler olmasaydı kolayca bir çam kozalağı sanılabilirdi.

 

 

Sap Parazitleri

 

Bir dodder sarmaşığı adaçayı çalısını tüketiyor.

Fotoğraf: Stan Shebs

• Dodder – Cuscuta

Bu sarmaşık parazit, kurbanının üzerine saçılmış bir saç ipliği yığını gibi görünür. Hızla büyür ve köklere ihtiyacı yoktur. Bunun yerine yoluna çıkan her hangi bir bitkiye batırdığı emicilere tamamen bağımlıdır. Dodder ayrıca konak bitkinin genlerine sızabilir ve bitkinin ileride daha savunmasız hale gelmesini sağlar.

Bu agresif yabani ot, çalıları ve ağaçları hızla aç bırakır, güneş ışıklarını boğar ve sonraki konağa geçer.

Turuncu ipliklerden oluşan kalın yığın, bir bitkiden çok bir balık ağına benzer. Dodder’in tuhaf görünümü ona büyücünün ağı, şeytanın saçı ve altın iplik gibi isimler kazandırdı.

 

 

Pilostyles’ın küçük çiçekleri boyutlarının azlığına rağmen yoğun kümeler oluşturur.

Fotoğraf: Kevin Thiele

• Thurber’in sap emicisi – Pilostyles thurberi

Bu sinsi parazit tamamen baklagiller familyasından bitkilerin sapları içinde yaşar. Amerikan Güneybatısı’nda dolaşıyorsanız bu nadir bitkiyi gözleriniz açık arayın.

Çünkü sadece ocak ayında, konağın sapından küçük çiçekleri açtığında görünür hale gelir. Çiçekler sadece 3 milimetre çapındadır, kurşun kalemin ucu genişliğindedir.

Pilostyles cinsinin diğer üyeleri çeşitli baklagillere zarar verebilirken, Amerikan türü öncelikle dyeweed adlı küçük bir çöl bitkisi üzerine saldırır (Psorothamnus emoryi).

Umarız bu çeşitli birçok parazit bitki türü hakkında bilgilenmek hoşunuza gitmiştir. Doğada parazit bitkileri tanımak için PlantSnap uygulamasını indirin!