Historia kwiatu maku jest bogata. Popularna roślina jest znana nie tylko ze swoich pięknych kwiatów, ale także ze swojego zastosowania w produkcji silnie uzależniającego narkotyku zwanego opium. Pozwala też na wytwarzanie niektórych z najważniejszych leków na świecie, takich jak kodeina i morfina. Prawdopodobnie najważniejszym powodem, dla którego mak jest tak cenny i poszukiwany, jest jego zastosowanie jako środek przeciwbólowy. Produkty wytwarzane z maku uczyniły go jednym z najsłynniejszych kwiatów w historii.
Botanicznie rzecz biorąc, mak to roślina zielna często uprawiana ze względu na swoje jaskrawe kolory. Istnieje kilka gatunków, wszystkie należące do podrodziny Papaveroideae w rodzinie makowatych, Papaveraceae. Historycznie rzecz biorąc, kwiat maku to legenda. Oto niektóre z najważniejszych wydarzeń w historii kwiatu maku.
Pochodzenie maku
Różne gatunki maku pochodzą z całego świata. Kwiat ten naturalnie występuje od Kalifornii po Niderlandy, Iran i Chiny. Wiemy więc, że ten kwiat był przynajmniej rozpoznawany przez ludzi od zarania dziejów.
Najwcześniejsze wzmianki o używaniu maku pochodzą ze starożytnej krainy Sumeru. Sumer leżał w dolnej Mezopotamii – obecnie na terenie Iraku i Kuwejtu. Najwyraźniej Sumerowie uprawiali mak już około 3400 roku p.n.e. i hodowali roślinę do celów leczniczych i rekreacyjnych. Sztuka z tego regionu wydaje się przedstawiać strąki nasion maku w dłoniach niektórych wielkich władców sumerkich.
W miarę użytkowania maku przez Sumerów wieści o nim szybko rozprzestrzeniły się do sąsiednich kultur i cywilizacji. Popyt zaczął rosnąć, a wkrótce zaczęto handlować makiem międzykontynentalnie. Najpierw zyskał na znaczeniu w Asyrii i starożytnym Egipcie. W końcu stał się jednym z najważniejszych (i najbardziej dochodowych) produktów przewożonych słynnym Jedwabnym Szlakiem, który przebiegał przez dużą część Azji.
Podczas gdy cywilizacje powstawały i upadały, mak pozostawał niezłomny. Przez tysiące lat ludzie uprawiali tę roślinę na całym obszarze Europy i Azji.
Wojny opiumowe
Być może najważniejszym wydarzeniem w historii człowieka spowodowanym przez roślinę były wojny opiumowe. Na początku XIX wieku, w wyniku sporu handlowego między Wielką Brytanią a Chinami, Brytyjczycy zaczęli przemycać opium do Chin dla ogromnych zysków. Prawie 40 lat później było już ponad 10 milionów chińskich narkomanów opiumowych. Chiny ostatecznie zaatakowały Brytyjczyków, co doprowadziło do pełnoskalowej wojny morskiej.
W 1856 roku wybuchła druga wojna. Tym razem chiński kupiec zatrzymał angielski statek, co wywołało kolejny konflikt. Do walki dołączyła również Francja, która sprzymierzyła się z Brytyjczykami przeciwko Chinom. Wszystko to było spowodowane rośliną, którą jedni chcieli handlować, a inni usunąć!
Mak pamięci
Oto kolejna wojskowa lekcja historii związana z kwiatem maku. Podczas I wojny światowej miała miejsce bitwa na terenie zwanym Flandrią we Francji. Po zakończeniu walk, gdy płytkie groby kryły ciała setek żołnierzy, w świeżo odwróconej ziemi zaczęły masowo kwitnąć czerwone maki.
To zainspirowało jeden z najsłynniejszych wierszy epoki, zatytułowany „In Flanders Field”. Napisał go kanadyjski żołnierz i poeta wiosną 1915 roku i szybko stał się on najczęściej recytowanym poematem z okresu I wojny światowej. Wiersz rozprzestrzenił się po Kanadzie, Europie i Stanach Zjednoczonych. Kilka lat później kobieta ze Stanów Zjednoczonych zobowiązała się nosić zawsze czerwony mak jako znak pamięci o tych, którzy stracili życie podczas wojny. Do dziś niektórzy noszą czerwony kwiat maku co roku, aby uczcić poległych żołnierzy.
Maki a obrona niepodległości
Na północy Wietnamu żyje grupa ludzi zwana Hmongami. Zauważyli, że ich gleba i wysokość nad poziomem morza są idealne do uprawy cennej rośliny przynoszącej dochód: kwiatów maku. Hmongowie prosperowali przez kilka stuleci i byli w stanie zbudować pałac królewski dzięki zarobionym pieniądzom z handlu opium wytwarzanym z ich maków. Jednym z powodów, dla których Hmongowie mogli oprzeć się kolonizacji przez Francję, była ich siła ekonomiczna oparta na kwiacie maku.
Leki i narkotyki
W 1803 roku po raz pierwszy wyekstrahowano morfinę z żywicy maku. Początkowo była ona uważana za cudowny lek ze względu na zdolność do tłumienia każdego bólu, bez względu na jego natężenie. Następnie odkryto kodeinę, kolejny niezwykle silny środek przeciwbólowy. W 1874 roku niemiecka firma farmaceutyczna Bayer wyprodukowała heroinę z rośliny maku. Uwierzycie czy nie, heroina przez długi czas była popularnym lekiem, zanim ujawniono jej właściwości uzależniające. Oczywiście obecnie jest ona na liście najniebezpieczniejszych narkotyków na świecie. Dziś wciąż używamy i przepisujemy leki pochodzące z tej rośliny.
Wiele postępów medycznych nie byłoby możliwych bez kwiatu maku. To dokładnie ten sam kwiat, który wędrował Jedwabnym Szlakiem, zapoczątkował wojny i teraz daje ukojenie ludziom w chwilach pamięci. Mak jest bez wątpienia jednym z najsłynniejszych kwiatów w historii.