Çoğu çocuk için bir bitkinin yaşam döngüsünü anlamanın en kolay yolu basit bir grafikle gösterilmektir. Bitkinin yaşam döngüsüne dair özellikle çocuklar için kolay bir rehber hazırladık.

Bu bitkinin yaşam döngüsüne dair açıklama, neredeyse tüm bitkileri içeren çiçekli bitkilere özgüdür! Eğrelti otları ve yosunların yaşam döngüsü biraz farklıdır, ancak genel olarak bir bitkinin yaşam döngüsü aynıdır.

Grafiğe bakmadan önce terimlerimizi netleştirelim:

• Çiçekli Bitkiler – sadece bahçe çiçeklerinden bahsetmiyoruz. Çam ağaçları, çimler ve zehirli sarmaşık gibi bitkiler de çiçekli bitkilerdendir! Sevdiğimiz insanlara çimen buketi vermesek de, çimenlerin de çiçekleri vardır. Çoğu bitki teknik olarak çiçekli bitkidir.
• Çiçekler, bir bitkinin üreme organlarıdır. Polen üretirler ve/veya meyveye dönüşürler. Bazı bitkiler sadece polen dağıtan “erkek” parçalara, poleni kabul eden ve meyveye dönüşen “dişi” parçalara sahiptir. Diğer çiçekler ise her iki işlevi de yaparlar.
• Pollen – bahar aylarında hapşırmanıza neden olan o toz, bir bitkinin yaşam döngüsünün bir parçasıdır! Polen, “erkek” bitkilerin DNA’sını “dişi” bitki parçalarına ulaştırarak tohum oluşumunu sağlar.
• Tohumlar embriyonik bitkilerdir. Polinasyon sonrası olgunlaşmış dişi çiçekten oluşurlar. Ayrıca, bebeğin büyümesine yardımcı olmak için enerji de içerirler – tıpkı bir tavuk yumurtasının enerji dolu sarısı gibi.
• Meyveler bir bitkinin tohum taşıyan yapılarıdır. Meyveden bahsettiğimde muhtemelen elma ve portakalı düşünürsünüz. Ancak meşe palamudu ya da ayçiçeği tohumu gibi şeyleri meyve olarak düşünmeyebilirsiniz – ama onlar da meyvedir! Bir meşe palamudunun kabuğunu soyarsanız, karşınızdaki şey tohumun ta kendisidir.

Terimlerimiz netleştiğine göre, şimdi temel bir bitkinin yaşam döngüsüne bakalım.

 

 

Bunu biraz açarsak, bir bitkinin temel yaşam döngüsünün adımları şunlardır.

1. Bir tohum, içinde depoladığı enerji ile filizlenir.
2. Fide, yetişkin bitkiye dönüşür. Güneş ışığını yakalamak için yapraklarını büyütür ve topraktan besin toplar.
3. Bitki bir çiçek üretir.
4. Çiçek polen üretir, bu polen havada yol alır ya da bir arı gibi tozlayıcılar tarafından taşınır. Bazı çiçekler hem erkek hem dişi parçalara sahiptir ve kendi kendini tozlayabilir, ancak çoğu bitki çoğalmak için rüzgara veya tozlayıcılara güvenir.
   • Tozlayıcılara duyulan bu ihtiyaç nedeniyle birçok çiçek parlak renkli ve kokuludur – bu sayede arıları ve kelebekleri çekerler!
5. Polen başka bir çiçeğe ulaşır ve o çiçekteki yumurta taslaklarını dölleyerek tohum oluşumunu başlatır.
6. Döllenmiş yumurta taslağı, meyvenin koruyucu yapısı içinde bir tohuma dönüşür.
7. Meyve düşer, yenir veya rüzgârla savrulur.
   • Bitkiler tohumlarının geniş alanlara yayılması için pek çok yaratıcı yol geliştirmiştir. Pantolonunuza yapışan dikenli bitkiler, karahindiba tüyleri ve lezzetli elmalar, bitkinin yavrularını yeni toprağa taşımak için kullandığı yöntemlerden bazılarıdır.
     • Meşe palamudu ve portakal gibi lezzetli meyveler, hayvanların dışkısı veya bıraktıkları parçalar aracılığıyla taşınır.
8. Tohum sonunda toprağa ulaşır ve döngü yeniden başlar.

Bir bitkinin yaşam döngüsü, bitkiye göre değişen süreler alır. Tek yıllık bitkiler, menekşe gibi, yaşam döngüsünü sadece bir yıl içinde tamamlar. İki yıllık bitkiler, mürver gibi, iki yıl sürer. İlk yıl büyürler, sonraki yıl ise çiçek ve tohum üretirler. Çok yıllık bitkiler, çam ağaçları gibi, yıllarca yaşar ve genellikle her yıl çiçek ve tohum üretirler. Son olarak, monokarpik bitkiler yıllarca yaşar ama sadece bir kez tohum üretirler.

Bir bitkinin temel yaşam döngüsü oldukça basittir: tohumdan bitkiye, bitkiden çiçeğe, çiçekten meyveye, meyveden tekrar tohuma. Ancak süreç hızlıca karmaşıklaşabilir!

Bazı bitkilerin çoğalmak için başka yöntemleri de vardır. Örneğin muz bitkisi aynı zamanda kendi klonunu yaratabilir. "Anne" gövdeden köklerin etrafında "kız" sürgünleri çıkar. Bu temel bitki yaşam döngüsü başlangıçtır – ama çoğumuz için yeterlidir.

Bitkinin yaşam döngüsü hakkında bir şey öğrendiniz mi? Bunu paylaşmayı unutmayın ki başkaları da öğrenebilsin!