Jeśli nie czytasz tego z saharyjskiej pustyni, istnieje duże prawdopodobieństwo, że bluszcz jest gdzieś w pobliżu. Rośnie na budynkach biurowych, domach, drzewach, ogrodzeniach i mostach. Zamienia ostre betonowe narożniki miasta w coś bardziej zielonego, sprawiając psoty, i jest rośliną łączącą między mchowym podłożem a wysokimi koronami lasu.

IDENTYFIKUJ NOWE ROŚLINY Z PLANTSNAP

Potocznie używamy określenia „bluszcz” do opisania wielu pnących się roślin – niektóre z nich wcale nie są botanicznie bluszczem. Niezależnie od tego, czy jesteś studentem w szklarni, amatorem botaniki w miejskim parku, czy chcesz zróżnicować swój ogród, ważne jest, aby znać te definicje, różnice i różne odmiany.

 

Przejdźmy więc do sedna: Bluszcz to rodzaj roślin botanicznie znany jako Hedera. Obejmuje 12-15 gatunków pnących i płożących się wiecznie zielonych roślin, które wszystkie należą do rodziny Araliaceae. Różne gatunki występują na całym świecie, rodzimych dla regionów w Afryce Północnej, Europie, Nepalu, Makronezji i Azji Wschodniej. Dzięki szerokiemu zasięgowi siedlisk bluszcz występuje również na różne sposoby w mitologii, folklorze, muzyce i popkulturze.

 

Na przykład w mitologii rzymskiej bluszcz jest kojarzony z Bachem i winem. W kosmologii starożytnych Celtów bluszcz uważano za symbol siły i determinacji. Bluszcz prawdopodobnie wspina się wokół niektórych z twoich ulubionych kolęd świątecznych. W dzisiejszej popkulturze antybohaterka Poison Ivy zabawia masy obok postaci takich jak Catwoman i Harley Quinn w uniwersum Batmana – wykorzystując swoją mizantropijną botanikę, błyszczące liście i moce roślin, by walczyć o środowisko.

 

Świat bluszczu jest pełen szczegółów. Ten ostateczny przewodnik po bluszczu przedstawi szczegóły dotyczące 30 gatunków i odmian w kolejności alfabetycznej. Omówimy prawdziwe bluszcze Hedera oraz odmiany w obrębie gatunków. Poruszymy również niektóre gatunki roślin powszechnie uznawane za bluszcze, choć są czymś zupełnie innym, jak bluszcz bostoński i szwedzki.

 

 

Bluszcz algierski (Hedera Algeriensis)

Bluszcz algierski jest również powszechnie znany jako bluszcz Wysp Kanaryjskich, bluszcz kanaryjski i bluszcz maderski. Botaniczna nazwa dla dalszego rozróżnienia to Hedera algeriencis. Pochodzący z Afryki Zachodniej i okolicznych wysp, ten wiecznie zielony bylina pnąca może rosnąć w strefach mrozoodporności 7-11. Bluszcz algierski preferuje półcień i może cierpieć na pełnym słońcu. Przy odpowiednich warunkach wzrostu może osiągnąć 40 stóp wysokości. Kwiaty mają kolor od żółtego do zielonego, choć są niepozorne. Jak prawie wszystkie gatunki bluszczu, ta roślina jest toksyczna, więc trzymaj ją z dala od dzieci i ciekawskich kotów.

 

Gloire de Marengo (Hedera Algeriensis Odmiana) 

Odmiana bluszczu algierskiego, Gloire de Marengo to bujna, bujna lianowa roślina pnąca, która samoczepnie przyrasta do różnych struktur. Jej liście są ciemnozielone i w kształcie serca. Kolor liści podkreślony jest przez zielono-szare lub kremowe marmurkowanie. Utrata zróżnicowania może nastąpić z powodu oświetlenia i sezonowości. Rośliny bluszczu często cofają się z odmiany marmurkowanej do jednolicie zielonej w odpowiedzi na brak światła, aby przetrwać. Jest to nieodwracalne – chociaż można podjąć szybkie działania, aby zapobiec temu na całej roślinie, przenosząc ją w miejsce z jaśniejszym światłem.

 

Bluszcz azorski (Hedera Azorica) 

Bluszcz azorski to gatunek rodzimy na Wyspach Azorskich, serii wysp na atlantyckim wybrzeżu Portugalii. Rośnie jako pokrywająca ziemię roślina, gdy nie ma pionowych powierzchni do wspinaczki.

Ten bluszcz radzi sobie dobrze z normalnym podlewaniem i świetnie rośnie w głębokim cieniu lub pełnym słońcu – bluszcz azorski nie jest wybredny. Ten gatunek bluszczu nie powinien rosnąć na drzewach ani drewnianych ramach, ponieważ może być destrukcyjny. Czasami sprzedawany jest jako Hedera caneriences „Azorica.”

 

Bluszcz bostoński (Parthenocissus Tricuspidata)

Choć bluszcz bostoński jest popularną rośliną, którą wiele osób myli z prawdziwym bluszczem, w rzeczywistości nie należy do rodzaju Hedera. Należy zamiast tego do rodziny roślin botanicznie znanych jako Parthenocissus – rodziny winorośli. Jest to wieloletnia, opadająca liśćmi liana z szerokimi zielonymi liśćmi. To właśnie ten „niebluszczowy” bluszcz dał nazwę uniwersytetom tzw. „Ivy League”. Ironia losu, gdy się nad tym zastanowić. Bluszcz bostoński jest szczególnie uwielbiany za to, że jego liście jesienią i wczesnym latem płoną jasnoczerwonym kolorem. Z niepozornymi kwiatami ta roślina produkuje małe jagody, które ptaki chętnie jedzą.

 

Bluszcz perski lub Bluszcz bydlęce serce (Hedera colchica „Dendroides”) 

Ten bluszcz cechuje się bogatym, ciemnozielonym ulistnieniem i może dorastać do 30 stóp wysokości i 3 stóp szerokości. Może rozwijać się do strefy mrozoodporności 5a. Jest to pnący się bluszcz z liśćmi w kształcie serca, które pozostają zielone przez zimę. Jego wzrost jest gęsty i wielokorzeniowy. Dobrze rośnie na słońcu lub w półcieniu.

 

Bluszcz kanaryjski (Hedera Canariensis) 

Powszechnie znany jako bluszcz algierski, bluszcz kanaryjski, bluszcz Wysp Kanaryjskich i bluszcz maderski, ten gruby, zdrewniały pnącz jest rodzimy dla Afryki Północnej i Wysp Kanaryjskich. Jego pędy mają czerwony odcień. Jego małe jagody są ładnymi ozdobami, ale są trujące – więc dwa razy się zastanów, zanim wprowadzisz je do domu. Liście są klapowane i mogą mieć długość i szerokość od 2 do 6 cali.

 

Bluszcz przylądkowy (Senecio mikanioides) 

Znany również jako bluszcz niemiecki, bluszcz przylądkowy technicznie nie jest rośliną Hedera, choć wygląda niezwykle podobnie do bluszczu angielskiego. Jego botaniczna nazwa to Senecio mikanioides i należy do rodziny Asteraceae. Pochodzi z Afryki Południowej i jest bylinowym pnączem. Ma bujne, błyszczące ulistnienie.

 

Bluszcz cypryjski (Hedera Cypria) 

Rodzimy na wyspie Cypr, to (znowu) zdrewniałe, pnące się, wiecznie zielone pnącze. Jest powszechnie spotykany na wyższych wysokościach w skalistych obszarach i wąwozach. Można odróżnić go od innych gatunków Hedera po jego czarnych jagodach. Jego białe wzory, szare żyłki i czerwone łodygi również wyróżniają go wizualnie od innych bluszczy. Jest rośliną wolno rosnącą, a jego liście nie mają klap. Jest bardzo blisko spokrewniony z Hedera pastuchovii, wymienionym poniżej.

 

 

 

Bluszcz angielski (Hedera helix) 

Znany jako bluszcz pospolity, bluszcz europejski, bluszcz angielski lub po prostu bluszcz, Hedera helix to pnąca się, wiecznie zielona roślina pochodząca z Europy i Azji Zachodniej. To ekspansywna i żarłoczna roślina, którą widzimy wszędzie wokół – na ścianach, w ogrodach, opanowując ulice miast i rozkwitając w pozostałościach rodzimych siedlisk. Helix pochodzi od starożytnego greckiego „skręcać lub obracać”. Bywa też nazywany Bindwood i Lovestone.

 

Jego charakterystyczny wzrost polega na wspinaniu się przy pomocy powietrznych korzeni do przyczepiania się do powierzchni. Uważany jest za gatunek inwazyjny, dlatego bądź świadomy, jak chcesz wprowadzić tę niemal niepowstrzymaną roślinę do swojego życia. W pomieszczeniach bluszcz angielski preferuje światło pośrednie lub słabe, naśladując obszary leśne, które są jego naturalnym środowiskiem. Jego liście mają typowy bluszczowy kształt z 5 klapami. Jest to roślina gęsta i krzaczasta. Oryginalny gatunek został zastąpiony przez wiele jego odmian:

 

Adam Ivy

Adam Ivy to popularna odmiana bluszczu domowego Hedera helix. Jego liście są małe i umiarkowanie zielone, z liśćmi marmurkowanymi srebrem, szarością i bielą. Uważana jest za roślinę toksyczną, a dotknięcie soku może powodować podrażnienia skóry.

 

Aloma Ivy

Ta odmiana prezentuje ciemnozielone, błyszczące liście. Posiada żółto-zielone kwiatostany i czarne jagody. Ma białą i srebrną marmurkowość.

 

Angel Snow Ivy

Podobnie jak bluszcz Aloma i Adam, ta odmiana Hedera helix nie została wyhodowana w celu zmniejszenia toksyczności, ale ma zabawne, srebrnobiałe marmurkowane liście.

 

Anita Ivy 

Tu nie ma dużych liści: liście tej odmiany są ciemnozielone i małe. Kształt liści jest wyjątkowy, ponieważ ich klapy lekko się zginają do środka, podczas gdy końcówki skierowane są w dół. To zwarta, kompakta roślina o wolnym wzroście. Niedawno została wybrana na „bluszcz roku” przez American Ivy Society.

 

Amber Waves Ivy

Liście średniej wielkości z 5 klapami. Wyróżnia się zmieniającymi się odcieniami podczas procesu wzrostu. Młode liście będą żywiołowo jaskrawożółto-zielone w cieniu i w końcu dojrzewają do pełnej zieleni.

 

Asterisk Ivy

To kolejna żarłoczna, wiecznie zielona liana z błyszczącymi, 5-klapowymi liśćmi. Ponieważ jej liście są jednolicie zielone zamiast marmurkowanych, może tolerować więcej zacienionych miejsc, ale należy unikać całkowitego cienia. Każde większe przycinanie powinno odbywać się wiosną. Rośnie na zewnątrz do strefy mrozoodporności 5 i jest popularną rośliną doniczkową ze względu na niskie wymagania i odporność.

 

Bettina Ivy

Odmiana Bettina z gatunku Hedera helix ma zielone liście z białą obwódką. To świetna opcja do wiszącego kosza lub jako pokrycie podłoża, ponieważ rośnie długo i lubi się rozprzestrzeniać. Może prosperować do strefy mrozoodporności 3a. Gdy jest zadowolona, ta odmiana może osiągnąć nawet 50 stóp wysokości.

 

Buttercup Ivy 

Buttercup ivy to odmiana Hedera helix, która jest zdrewniałym zimozielonym pnączem o płożącym pokroju wzrostu. Rośnie do 6 stóp wysokości i może rosnąć przy różnym natężeniu światła, od cienia po pełne słońce. Uprawiany w cieniu, ten bluszcz przybiera jasny zielony lub złocisty kolor, stąd jego nazwa. Błyszczące, dłoniaste liście pozostaną żółte przez zimę.

 

Celebrity

Z tradycyjnie ukształtowanymi liśćmi bluszczu, ta odmiana prezentuje ciemnozielone liście z szarym środkiem i szeroką kremową obwódką.

 

Duckfoot Ivy

Odmiana Duckfoot ma małe liście z trzema zaokrąglonymi klapami. Jest samogrzejąca się.

Goldchild Ivy

Odmiana ta, o średniej wielkości liściach, to H. helix o zielono-szarych liściach ze złotymi przebarwieniami. W gorącej pogodzie złote ozdoby bledną do maślanego żółtego koloru. Dobrze radzi sobie w różnych warunkach świetlnych, choć ilość światła wpływa na zabarwienie. Odporna na suszę, jednak słynne złote odcienie wyraźniej się pojawią, jeśli roślina będzie zdrowo wilgotna.

 

Ivalace

W przeciwieństwie do większości odmian bluszczu, Ivalace ma kręcone liście w kształcie miseczki – co nadaje mu koronkowy, ozdobny wygląd. Ta roślina preferuje półcień do słońca i potrzebuje osłony przed silnymi, zimnymi wiatrami. Można ją rozmnażać przez cięcie w miesiącach letnich.

 

Tussie Mussie

Ta odmiana bluszczu nazwana jest ze względu na swój wygląd – nieco potargany i nieuporządkowany, jakby dopiero co wstał z łóżka. Jej liście są zagęszczone, pomięte i mocno pstre. Wzrost tej odmiany jest bardziej kopulasty niż pnący, co ją wyróżnia.

 

 

 

Shamrock Ivy

Powszechnie znany jako „miniaturowy bluszcz o kształcie ptasiego pazura”, ta odmiana rośnie w kształty kopuły, podobnie jak Tussie Mussie. Choć nazwa może sugerować, że pochodzi prosto z Irlandii, tak naprawdę została nazwana na cześć Shamrock Hotel w Houston w Teksasie, gdzie po raz pierwszy wprowadzono ją do handlu florystycznego w 1957 roku. Może przetrwać do strefy mrozoodporności 5.

 

Manda’s Crested Ivy

Znany również jako „Curly Locks”, ten bluszcz jest średniej wielkości pnączem o ciemnozielonych liściach i falistych brzegach. Zimą brzegi liści przybierają odcień brązowy. Ten bluszcz rośnie w skupiskach. Jeśli uważnie przyjrzysz się roślinie, możesz zauważyć żółte kwiaty i czarne owoce w zależności od pory roku.

 

Himalayan Ivy

Himalayan ivy lub Hedera nespalensis to pnące pnącze. Jak można się domyślić po nazwie gatunkowej, ten bluszcz pochodzi z gór Himalajów. Poza naturalnym siedliskiem może rozwijać się w strefach mrozoodporności 7–11. Jeśli masz szczęście, możesz zobaczyć jego delikatne zielonkawo-białe kwiaty między wrześniem a październikiem. Wszystkie części pnącza są trujące. Posiada szarozielone liście i może rosnąć do 100 stóp wysokości w naturze.

 

Iberyjski bluszcz (Hedera Iberica)

Półwysep Iberyjski obejmujący Portugalię i południowo-zachodnią Hiszpanię jest naturalnym środowiskiem tego bluszczu. Można go również znaleźć w północnym Maroku. Można go spotkać rosnącego na skałach, stokach i pniach drzew. Podobnie jak inne gatunki Hedera, jego kwiaty są zielonkawo-białe i pojawiają się na nich czarne owoce.

 

Irlandzki bluszcz (Hedera Hibernica)

Podobny do Hedera helix, Hedera Hibernica czyli irlandzki bluszcz wyróżnia się większymi liśćmi i ogonkami liściowymi. Liść irlandzkiego bluszczu jest szerszy niż długi, o błyszczącej powierzchni. Ma słodszy zapach niż angielski bluszcz. Nie daj się jednak zwieść tym słodkim aromatom – to bardzo ekspansywna roślina, którą trudno utrzymać pod kontrolą.

 

Japoński bluszcz (Hedera Rhombea)

Znany również jako Songoak (czy istnieje ładniejsza nazwa dla rośliny?), ten bluszcz pochodzi z Azji Wschodniej. Jest to interesująca roślina, którą można znaleźć w lasach chmurowych, na skalistych stokach oraz tradycyjnie rosnąc na pniach drzew. Liście są w kształcie rombu, średnio zielone, z trującym sokiem.

 

Bluszcz Pastuchova

Bluszcz Pastuchova, czyli Hedera pastuchovii, pochodzi z obszaru zwanego Wschodnim Transkaukazem. Ten region obejmuje Gruzję, Armenię i Azerbejdżan. Liście tego bluszczu są cienkie, jasnozielone i błyszczące. Ich brzegi czasami są falowane. Liście łodyg kwitnących są często mniej klapowane niż rozrastające się, jałowe łodygi pnące. Potrafisz zgadnąć, jak wyglądają kwiaty i owoce? Tak – zielonkawo-białe kwiaty i czarne owoce, jak u wielu innych Heder.

 

Swedish Ivy (Plectranthus Australis)

Chociaż Swedish ivy nie jest prawdziwym bluszczem, pozostaje popularnym dodatkiem w wielu ogrodach i potocznie zalicza się go do kategorii bluszczy. Co zaskakujące, nie pochodzi ze Szwecji, lecz jest endemicznym gatunkiem Australii i wysp Pacyfiku. Im więcej obcujesz z nazwami botanicznymi, tym bardziej widać, jak kolonialne, eurocentryczne wysiłki kształtują wiele aspektów świata – nawet nazwy roślin. Plectranthus Australis jest ceniony za długie, zwisające pędy i łodygi oraz karbowane brzegi. Inne popularne nazwy to szwedzkie begonie i pnąca charlie (choć pochodzi od znienawidzonego chwastu pnącego charlie w Ameryce Północnej).

 

Pielęgnacja bluszczu

Bluszcz może być ekscytującym, pięknym i terapeutycznym dodatkiem do twojej ogrodniczej praktyki – zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Ponieważ istnieje wiele gatunków, najlepszą rzeczą, jaką możesz zrobić, decydując się na wprowadzenie bluszczu do swojego życia, jest dobre zbadanie tematu. Przed zakupem rośliny dowiedz się jej nazwy botanicznej, porównaj ją z powyższą obszerną listą, a następnie poszukaj dodatkowych źródeł, by być pewnym, w co się angażujesz. Pielęgnacja roślin nie musi być trudna – wystarczy, że zrozumiesz, jak najlepiej pomóc swojej roślinie się rozwijać, jednocześnie będąc odpowiedzialnym opiekunem środowiska, w którym żyjesz.

 

 

 

Pielęgnacja bluszczu na zewnątrz

Hedera to roślina dość przystosowawcza, może rosnąć w niemal każdym rodzaju gleby, o ile jest dobrze przepuszczalna. Podczas sadzenia bluszczu (lub innej rośliny) warto wymieszać ziemię z obornikiem i kompostem, aby zapewnić roślinie dodatkowe składniki odżywcze. Sadź bluszcz w pełnym do częściowego cienia, np. na kratownicy, by wspomóc wzrost. Kratownice pomagają pnączom rosnąć w górę lub w wybranym kierunku. Intensywne, bezpośrednie słońce może uszkodzić liście – ale nie martw się – Hedera zazwyczaj szybko się regeneruje po takim wystawieniu.

 

Bluszcz potrzebuje około 2,5 cm wody tygodniowo, a podczas ukorzeniania warto go trochę osłaniać. Jednak uważaj, aby nie przelać rośliny, ponieważ jest podatna na choroby grzybowe, gdy jej „stopy” stoją w wodzie zbyt długo. Wilgotna gleba to wróg numer jeden bluszczu. Bluszcz nie potrzebuje dużo wody, ale jeśli chcesz go wspomóc, nawoź wczesną wiosną i ponownie w środku lata.

 

Wszystko to mając na uwadze, proszę, proszę dobrze się zastanów, zanim posadzisz tę roślinę w ogrodzie. Bluszcz jest w wielu miejscach rośliną inwazyjną. Hedera może stworzyć tzw. „pustynię bluszczową”, ponieważ dusi, zalewa i zaciska się na inne rośliny na swojej drodze. Jeśli roślina nie będzie kontrolowana, zdominuje ogród, dom, a potencjalnie cały świat. Zagraża drzewom, domom i infrastrukturze. To poważne zagrożenie dla różnorodności roślin, szczególnie w delikatnych ekosystemach.

Jednym ze sposobów złagodzenia inwazyjności bluszczu przy jednoczesnym jego wykorzystaniu w ogrodzie DIY jest eksperymentowanie z dużymi donicami, wiszącymi koszami i skrzynkami okiennymi. Ogrodnictwo na zewnątrz może być kreatywnym eksperymentem, jeśli tylko zechcesz sprawdzić swoją wyobraźnię.

 

Pielęgnacja bluszczu w domu

Bluszcz to bardzo popularna roślina domowa, ponieważ wymaga niewiele pielęgnacji, a jednocześnie dodaje domowi witalności i życia. Szczególnie warto się na niego zdecydować, jeśli interesujesz się bluszczem, ale chcesz ograniczyć jego inwazyjne skłonności. Warto też pamiętać, że rośliny doniczkowe mają silny pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne.

 

Jako roślina domowa bluszcz rozciąga się i wypełnia przestrzeń, jeśli zapewni się mu odpowiednie warunki. Preferuje jasne, ale pośrednie światło. Bluszcz angielski to jedna z częściej spotykanych roślin domowych w lokalnym sklepie ogrodniczym, ale niektóre odmiany pstre dobrze radzą sobie nawet w średnim świetle. Poznasz, że roślina nie ma dość światła, ponieważ zacznie się rozciągać, stawać się łodygowata, słaba i ogólnie smutna.

 

Dobrą (zieloną) zasadą jest, że bluszcze lubią raczej suchsze warunki w domu. Przed podlaniem wsadź palec w ziemię i sprawdź wilgotność. Jeśli wierzchnia warstwa jest sucha, podaj trochę wody swojemu zielonemu towarzyszowi. Wybierając doniczkę, upewnij się, że ma dobry drenaż. Twój bluszcz nie będzie zadowolony z mokrych korzeni czy stojącej wody. Nawożenie jest ważne wiosną, latem i jesienią. Nawożenie raz w miesiącu w zupełności wystarczy. Pozwól bluszczowi przejść w stan spoczynku zimą i przerwij nawożenie, by mógł odpocząć.

 

Kolejny zabawny pomysł, aby naprawdę traktować swój bluszcz jak królową: od czasu do czasu zafunduj mu prysznic! Pozwól, aby woda spływała po nim przez kilka minut, aby zmyć kurz i pozbyć się wszelkich szkodników.

 

Podsumowując ten przewodnik po pnących bluszczach:

Ten kompleksowy przewodnik po różnych rodzajach bluszczu to dopiero początek. Jeśli dotarłeś aż tutaj, jesteś już na dobrej drodze, by stać się prawdziwym ekspertem. Teraz czas założyć wygodne buty i pobrudzić ręce. Niezależnie od tego, czy interesują Cię pnące bluszcze widywane w Twojej okolicy, czy chcesz dodać roślinę bluszczu do swojej kolekcji roślin domowych, doświadczenie jest najlepszym sposobem, by dokładnie poznać bluszcz — i inne rośliny, które wzbudzają Twoją ciekawość.

Mamy wiele do nauczenia się od świata przyrody, z którym, jak się okazuje, nie jesteśmy oddzieleni. Badając szczegóły rodzaju Hedera, możemy dostrzec, jak te rośliny odzwierciedlają naszą własną drogę migracji, wymiany kulturowej, rytuałów i upodobań estetycznych.

Studiując te rośliny, ich wpływ na krajobraz i na nasze umysły, możemy znaleźć się o krok bliżej do pielęgnowania silnej więzi z tą niesamowitą planetą, którą nazywamy domem.